تیرآهن چیست و چه نقشی در پایداری سازه‌های مدرن ایفا می‌کند؟

صنعت ساختمان‌سازی بدون وجود مقاطع فولادی، به‌ویژه تیرآهن، عملاً معنای مدرن خود را از دست می‌دهد. وقتی از یک مهندس عمران بپرسید که مهم‌ترین اختراع بشر در حوزه مهندسی سازه طی دو قرن اخیر چه بوده است، بدون شک نام تیرآهن در صدر فهرست او جای خواهد گرفت. این مقطع فولادی که به واسطه شکل هندسی خاص خود شناخته می‌شود، ستون فقرات هر بنای بلندمرتبه‌ای را تشکیل می‌دهد. در واقع پایداری و ایمنی یک ساختمان در برابر بارهای مرده و زنده، به شدت به نحوه انتخاب، محاسبه و اجرای صحیح این المان وابسته است. در این نوشتار تخصصی، قصد داریم به شکلی عمیق و کاربردی به بررسی این سوال بپردازیم که تیرآهن چیست و چرا شناخت دقیق انواع آن برای هر فعال حوزه مسکن و مهندسی ضروری است.

تحلیل ماهیت سازه‌ای و پاسخ به سوال تیرآهن چیست

درک دقیق عملکرد تیرآهن نیازمند نگاهی به مفاهیم پایه استاتیک و مقاومت مصالح است. تیرآهن مقطعی است که برای تحمل بارهای جانبی و عمودی طراحی شده و وظیفه اصلی آن انتقال این بارها به ستون‌ها و در نهایت به پی سازه است. تفاوت اصلی تیرآهن با سایر مقاطع در توزیع جرم و ممان اینرسی آن نهفته است. طراحی هوشمندانه به شکل حرف انگلیسی I یا H باعث شده تا این مقطع بیشترین مقاومت را در برابر لنگر خمشی داشته باشد، در حالی که وزن آن نسبت به مقاطع پر و صلب بسیار کمتر است. همین ویژگی جادویی باعث می‌شود که استفاده از تیرآهن هم از نظر فنی و هم از نظر اقتصادی، بهترین انتخاب برای اسکلت‌های فلزی باشد.

رفتار خمشی تیرآهن یکی از جذاب‌ترین مباحث در مهندسی عمران است. زمانی که بار به مرکز تیر وارد می‌شود، تارهای بالایی تحت فشار و تارهای پایینی تحت کشش قرار می‌گیرند. هندسه آی‌شکل (I-shape) به گونه‌ای است که بیشترین مقدار مصالح در دورترین فاصله از محور خنثی قرار گرفته‌اند، که این امر مستقیماً باعث افزایش ممان اینرسی مقطع و در نتیجه کاهش خیز (Deflection) تحت بارگذاری می‌شود. شناخت دقیق انواع تیرآهن ساختمانی به ما کمک می‌کند تا در پروژه‌هایی که با محدودیت فضا یا بارهای سنگین روبرو هستیم، بهینه‌ترین مقطع را انتخاب کرده و از هدررفت منابع جلوگیری کنیم.

نقش اجزای تشکیل‌دهنده در عملکرد نهایی تیرآهن

تیرآهن‌ها از دو جزء اصلی یعنی جان و بال‌ها تشکیل شده‌اند که هر کدام نقش حیاتی در پایداری مقطع ایفا می‌کنند. بخش افقی بالا و پایین که به آن‌ها بال گفته می‌شود، نقش سد دفاعی در برابر نیروهای کششی و فشاری ناشی از خمش را دارند. عرض بال و ضخامت آن به طور مستقیم بر صلبیت تیر تاثیرگذار است. در طراحی‌های مدرن، بال‌ها به گونه‌ای محاسبه می‌شوند که مانع از کمانش جانبی-پیچشی تیر شوند. هرچه عرض بال در مقایسه با ارتفاع تیر بیشتر باشد، تیرآهن در برابر نیروهای جانبی مقاوم‌تر خواهد بود.

بخش عمودی که این دو بال را به هم متصل می‌کند، جان تیر نامیده می‌شود. ارتفاع جان در واقع تعیین‌کننده عمق تیرآهن است و نقش اصلی را در مقاومت برشی ایفا می‌کند. در محاسبات مهندسی، نسبت ارتفاع جان به ضخامت آن یکی از پارامترهای کنترل کمانش موضعی است که دقت در آن از نان شب برای یک مهندس محاسب واجب‌تر است. جان تیر باید به قدری مستحکم باشد که تحت بارهای متمرکز دچار لهیدگی نشود. به همین دلیل در نقاطی که بار سنگینی به تیر وارد می‌شود، معمولاً از سخت‌کننده‌ها یا همان ورق‌های تقویتی برای کمک به جان تیر استفاده می‌کنیم.

یکی از نکات کلیدی در اجرای پروژه‌های عمرانی، مدیریت صحیح منابع و انتخاب متریال بر اساس استانداردهای روز است. به عنوان مثال، در پروژه‌های بزرگ زیرساختی، استفاده از تخصص مجموعه‌هایی نظیر گروه صنعتی بوذرجمهر می‌تواند در تامین مقاطع استاندارد و باکیفیت نقش بسزایی داشته باشد. مهندسان باتجربه همواره تاکید می‌کنند که کیفیت تیرآهن مصرفی نباید فدای قیمت‌های غیرمنطقی شود، چرا که هرگونه نقص در آلیاژ یا ابعاد تیرآهن می‌تواند منجر به شکست‌های ناگهانی و خسارات جبران‌ناپذیر در کل سازه شود.

بررسی جامع انواع تیرآهن بر اساس استانداردهای بین‌المللی

انواع تیرآهن را می‌توان بر اساس استانداردهای تولید به چندین دسته اصلی تقسیم کرد. هر یک از این دسته‌ها برای شرایط اقلیمی و نیازهای سازه‌ای متفاوتی طراحی شده‌اند. انتخاب بین این استانداردها تفاوت میان یک سازه ایمن و یک سازه لرزان را رقم می‌زند. در بازار آهن‌آلات ایران، نوسان بین این استانداردها گاهی باعث سردرگمی مجریان می‌شود، اما یک مهندس ناظر باید به خوبی با ویژگی‌های هندسی هر یک آشنا باشد تا از تقلب‌های احتمالی در کارگاه جلوگیری کند.

تیرآهن IPE: استاندارد محبوب اروپایی

اولین و پرکاربردترین نوع در بازار ایران، تیرآهن IPE است. این تیرآهن که بر اساس استانداردهای اروپایی تولید می‌شود، دارای بال‌هایی با ضخامت یکنواخت است. اگر از نمای روبه‌رو به این تیر نگاه کنید، ضخامت بال در ابتدا و انتهای آن هیچ تغییری نمی‌کند. تیرآهن IPE محبوب‌ترین انتخاب برای تیرهای اصلی و فرعی در ساختمان‌های مسکونی است، زیرا اتصال صلب و نیمه‌صلب به آن به دلیل یکنواختی بال‌ها بسیار ساده‌تر و دقیق‌تر انجام می‌شود. اکثر نقشه‌های مهندسی در ایران بر اساس این مقطع ترسیم می‌شوند و دسترسی به آن در بازار بسیار آسان است.

تیرآهن INP: استانداردی با بال‌های شیب‌دار

در مقابل، ما با نوع دیگری به نام تیرآهن INP مواجه هستیم که بیشتر بر اساس استانداردهای روسیه و چین در بازارهای قدیمی‌تر دیده می‌شد. تفاوت بارز این مدل در شیب‌دار بودن بال‌های آن است. در تیرآهن INP، ضخامت بال با فاصله گرفتن از جان به تدریج کاهش می‌یابد. این ویژگی باعث می‌شود که عملیات جوشکاری و اتصال پیچ و مهره روی این تیرها با چالش‌های بیشتری همراه باشد، چرا که سطح اتکا برای نشستن نبشی‌ها یا پیچ‌ها صاف نیست. مهندسان امروز تمایل کمتری به استفاده از این مقطع در اسکلت‌های معمولی دارند، مگر در موارد خاص که طراحی سازه بر اساس ویژگی‌های دینامیکی این مقطع انجام شده باشد. تشخیص این دو نوع تیرآهن از یکدیگر در کارگاه ساختمانی، اولین آزمون برای هر مهندس ناظر جوانی است که پا به عرصه اجرا می‌گذارد.

تیرآهن هاش (IPB): غول دنیای سازه‌های فولادی

دسته سوم که در سال‌های اخیر به دلیل گرایش به سمت سازه‌های بلندمرتبه و صنعتی اهمیت دوچندان یافته است، تیرآهن IPB یا همان تیرآهن هاش (H-Beam) است. در این مقطع، طول بال‌ها نسبت به تیرهای معمولی افزایش یافته و تقریباً با ارتفاع جان برابر یا حتی بزرگتر است. این هندسه باعث می‌شود تیرآهن هاش در برابر نیروهای پیچشی و بارهای سنگین ستونی، پایداری فوق‌العاده‌ای داشته باشد. در واقع اگر قصد طراحی یک ستون فولادی برای ساختمانی بیش از پنج طبقه را داشته باشید، تیرآهن بال پهن یا همان هاش، گزینه‌ای غیرقابل جایگزین است. این مقاطع در سه زیردسته سبک (HEB)، سنگین (HEA) و فوق سنگین تولید می‌شوند که هر کدام برای طیف خاصی از بارهای محوری کاربرد دارند.

تحلیل انواع سایز تیرآهن و تاثیر آن بر محاسبات وزن

در کنار دسته‌بندی‌های استاندارد، انواع سایز تیرآهن نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در طراحی معماری و سازه دارند. تیرآهن‌ها معمولاً از سایز ۸ تا ۶۰ سانتیمتر تولید می‌شوند. سایزهای ۱۲، ۱۴، ۱۶ و ۱۸ رایج‌ترین شماره‌هایی هستند که در ساختمان‌های شهری مشاهده می‌کنید. برای مثال، تیرآهن ۱۴ به عنوان یک مقطع میان‌رده، برای تیرهای فرعی و سقف‌ها بسیار مناسب است، در حالی که برای پل‌های اصلی که بار کل طبقه را حمل می‌کنند، معمولاً به سراغ سایزهای ۲۰ به بالا می‌رویم. انتخاب سایز نادرست، نه تنها باعث افزایش هزینه بی‌رویه می‌شود، بلکه می‌تواند وزن مرده ساختمان را به شدت بالا برده و در هنگام زلزله، نیروی جانبی بیشتری به سازه وارد کند.

ارتباط مستقیم بین سایز تیرآهن و وزن آن در جدولی به نام “جدول اشتال” خلاصه شده است. هر مهندس محاسب باید بداند که وزن هر متر طول تیرآهن چقدر است تا بتواند بار کل اسکلت را تخمین بزند. برای مثال، یک شاخه ۱۲ متری تیرآهن ۱۸ وزن بسیار بیشتری نسبت به تیرآهن ۱۴ دارد و این افزایش وزن باید با تقویت ستون‌ها و فونداسیون جبران شود. عدم دقت در انتخاب سایز مناسب می‌تواند منجر به پدیده “سازه سنگین” شود که در مهندسی زلزله مدرن یک امتیاز منفی بزرگ محسوب می‌گردد.

کاربرد تیرآهن در بخش‌های مختلف سازه

کاربرد تیرآهن در ساختمان تنها به تیرهای افقی محدود نمی‌شود. این مقاطع در ساخت ستون‌ها، خرپاهای سقف، نعل درگاه پنجره‌ها و حتی در مهاربندها (Braces) استفاده می‌شوند. در سازه‌های خرپایی، تیرآهن‌ها با آرایش مثلثی در کنار هم قرار می‌گیرند تا بارهای بسیار سنگین سقف‌های صنعتی و سوله‌ها را با کمترین میزان تغییر شکل تحمل کنند. همچنین در ساخت پل‌های فلزی، تیرآهن‌های هاش با نمره‌های بالا به عنوان شاه‌تیرهای اصلی عمل می‌کنند که وظیفه دارند بار ترافیکی را به پایه‌های پل منتقل کنند.

در سیستم‌های مهاربندی، تیرآهن‌ها نقش مهارکننده جانبی را ایفا می‌کنند. در زمان وقوع زلزله، این تیرآهن‌ها هستند که با تحمل نیروهای کششی و فشاری عظیم، مانع از فروریختن کل اسکلت می‌شوند. همچنین در بازسازی ساختمان‌های قدیمی، تیرآهن‌ها برای تقویت سقف‌ها و ایجاد بازشوهای جدید در دیوارهای باربر به کار می‌روند که نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری بالای این متریال در مهندسی است.

فرآیند انتخاب پیمانکار و متریال در پروژه‌های ساختمانی یک هنر مهندسی است. در کنار دانش فنی، استفاده از راهنمای انتخاب پیمانکار ساختمان می‌تواند به کارفرمایان کمک کند تا افرادی را برگزینند که تفاوت‌های ظریف اجرایی بین تیرآهن‌های مختلف را درک می‌کنند. به عنوان مثال، نحوه اتصال تیر به ستون در تیرآهن‌های با نمره بالا نیاز به مهارت جوشکاری نفوذی و استفاده از ورق‌های تقویت‌کننده (Stiffener) دارد که هر پیمانکاری از پس اجرای دقیق آن بر نمی‌آیند.

مزایا و معایب استفاده از سیستم تیرآهن در اسکلت فلزی

یکی از چالش‌های همیشگی در مهندسی عمران، مقایسه سیستم‌های مختلف سازه‌ای است. استفاده از تیرآهن در مقایسه با سیستم‌های بتن آرمه مزایای غیرقابل انکاری دارد. سرعت اجرای اسکلت فلزی به مراتب بالاتر است و امکان کنترل کیفیت قطعات در کارخانه فراهم می‌باشد. قطعات فولادی در محیطی کنترل شده تولید می‌شوند و خطای انسانی در ساخت آن‌ها به حداقل می‌رسد. همچنین، اسکلت فلزی فضای کمتری را اشغال می‌کند که این موضوع در محیط‌های شهری با تراکم بالا یک مزیت بزرگ معماری است.

با این حال، نباید از معایب آن غافل شد. فولاد در برابر حریق بسیار آسیب‌پذیر است و در دمای بالای ۶۰۰ درجه سانتیگراد، مقاومت مکانیکی خود را به سرعت از دست می‌دهد. به همین دلیل، در ساختمان‌های حساس، استفاده از پوشش‌های ضدحریق روی تیرآهن‌ها اجباری است. همچنین موضوع خوردگی در مناطق با رطوبت بالا، مهندسان را وادار می‌کند تا از رنگ‌های اپوکسی یا گالوانیزه کردن مقاطع برای افزایش طول عمر سازه استفاده کنند. هزینه‌های نگهداری سازه‌های فولادی در بلندمدت معمولاً بیشتر از سازه‌های بتنی است.

بسیاری از سازندگان در دوراهی انتخاب بین اسکلت فلزی و بتن مسلح چیست باقی می‌مانند. تیرآهن به شما اجازه می‌دهد تا فضاهای بازتری بدون ستون‌های مزاحم داشته باشید و قابلیت اصلاح و تقویت سازه در آینده (مثلاً اضافه کردن یک طبقه یا تغییر کاربری) در اسکلت فلزی بسیار راحت‌تر از بتن است. اما از سوی دیگر، بتن مسلح در برابر زلزله رفتاری شکل‌پذیرتر و در برابر آتش مقاومت ذاتی دارد. یک مهندس ارشد همواره بر اساس بودجه، محدودیت زمان و نوع خاک منطقه، بهینه‌ترین ترکیب از این دو دنیای متفاوت را پیشنهاد می‌دهد.

تفاوت‌های عملکردی تیر و تیرچه در اجرای سقف

در بسیاری از موارد، دانش‌پژوهان و کارفرمایان تفاوت تیر و تیرچه را به درستی درک نمی‌کنند. تیرآهن به عنوان یک المان سازه‌ای اصلی شناخته می‌شود که وظیفه باربری کلان را دارد، اما تیرچه معمولاً یک المان ثانویه است که در فواصل کوتاه برای شکل‌دهی به سقف قرار می‌گیرد. در حالی که تیرآهن یک قطعه تمام فولادی است، تیرچه‌ها ممکن است ترکیبی از پاشنه بتنی و میلگرد باشند. درک این تفاوت در هنگام طراحی سقف‌های تیرچه بلوک و محاسبه بارگذاری‌های متمرکز بر روی پل‌های اصلی بسیار حائز اهمیت است. تیرهای اصلی بار را از تیرچه‌ها گرفته و به ستون‌ها منتقل می‌کنند؛ بنابراین هرگونه ضعف در اتصال تیرچه به تیرآهن می‌تواند منجر به لرزش سقف و در نهایت ترک‌خوردگی نازک‌کاری ساختمان شود.

اجرای صحیح تیرآهن نیازمند زیرسازی‌های دقیق است. مفاهیمی مانند کفراژ در پروژه‌هایی که ترکیبی از اسکلت فلزی و بتنی هستند، اهمیت پیدا می‌کند. در بخش‌هایی که نیاز به بتن‌ریزی پیرامون مقاطع فولادی یا ایجاد سقف‌های کامپوزیت است، قالب‌بندی و کفراژبندی باید با دقت مهندسی انجام شود تا تیرآهن در جای خود فیکس شده و دچار پیچش ناشی از وزن بتن خیس نگردد. پایداری موقت سازه در حین اجرا، به اندازه پایداری نهایی آن مهم است.

بیشتر بخوانید:

• کفراژ چیست؟
• سیمان پوزولانی چیست؟

تعامل فولاد و بتن در پروژه‌های بزرگ زیرساختی

اگر بخواهیم نگاهی دقیق‌تر به تکنولوژی بتن در کنار فولاد داشته باشیم، شناخت موادی مانند سیمان پوزولانی می‌تواند در پروژه‌هایی که تیرآهن‌ها با فونداسیون‌های حجیم در تماس هستند، مفید باشد. این نوع سیمان با کاهش حرارت هیدراتاسیون و افزایش دوام در برابر حملات شیمیایی، از خوردگی بیس‌پلیت‌ها و بخش‌های مدفون تیرآهن در بتن جلوگیری می‌کند. در واقع، مهندسی امروز دیگر تنها به یک رشته محدود نمی‌شود و تداخل دانش متالورژی فولاد با شیمی بتن، منجر به ساخت بناهای ماندگار می‌شود.

حتی در پروژه‌های عظیم و پیچیده بین‌المللی مانند مراحل ساخت سد بتنی، باز هم ردپای مقاطع فولادی و تیرآهن‌ها در گالری‌های دسترسی، دریچه‌های تخلیه و سازه‌های موقت انحراف آب دیده می‌شود. این نشان‌دهنده آن است که تیرآهن فراتر از یک المان ساختمانی ساده، یک ابزار قدرتمند مهندسی برای تسلط بر نیروهای طبیعت است. در این پروژه‌ها، تیرآهن‌ها تحت فشارهای هیدرواستاتیکی بسیار بالا قرار می‌گیرند و طراحی آن‌ها نیازمند دقت در جزئیات متالورژیکی و خستگی فلز است.

راهنمای مهندسی برای انتخاب تیرآهن مناسب پروژه

برای انتخاب صحیح تیرآهن در یک پروژه، باید به دفترچه محاسبات مراجعه کرد. بارهای ثقلی شامل وزن کف‌سازی، دیوارها و بارهای زنده (ساکنین و مبلمان) در کنار بارهای جانبی ناشی از باد و زلزله، ترکیب‌های باری را ایجاد می‌کنند که تعیین‌کننده نمره تیرآهن هستند. اگر در منطقه‌ای با لرزه‌خیزی بالا هستید، استفاده از تیرآهن‌های IPE با فولاد گرید ST37 یا ST52 که قابلیت جوش‌پذیری و شکل‌پذیری بالایی دارند، توصیه می‌شود. گرید ST52 به دلیل مقاومت تسلیم بالاتر، اجازه می‌دهد تا از مقاطع سبک‌تر برای بارهای یکسان استفاده کنیم که در نهایت منجر به کاهش وزن کل سازه می‌شود.

همچنین دقت به وزن هر شاخه تیرآهن (که در جداول اشتال موجود است) برای تخمین بار مرده سازه ضروری است. در زمان خرید، حتماً باید برگه آنالیز ذوب و گواهینامه‌های کیفیت کارخانه تولیدکننده بررسی شود. ضخامت جان و بال باید در نقاط مختلف شاخه با کولیس اندازه‌گیری شود تا از تطابق آن با استانداردهای جدول اشتال اطمینان حاصل گردد. هرگونه لاغری بیش از حد در مقطع می‌تواند باعث کمانش ناگهانی تیر تحت بار شود.

در پایان، باید به این سوال تکراری پاسخ داد: برای یک پل با دهانه ۶ متر، چه تیرآهنی مناسب است؟ پاسخ به این سوال بدون دانستن فاصله تیرها از یکدیگر و ضخامت سقف غیرممکن است. اما به عنوان یک قاعده سرانگشتی در ساختمان‌های مسکونی، معمولاً برای دهانه‌های ۵ تا ۷ متر، استفاده از تیرآهن‌های نمره ۱۸ یا ۲۰ به صورت تک یا دوبل (بسته به باربری) مرسوم است. البته همواره تاکید می‌شود که هیچ‌گاه به تجربه‌های چشمی بسنده نکنید و پایداری جان و مال انسان‌ها را فدای محاسبات سرانگشتی ننمایید.

نتیجه‌گیری تخصصی درباره جایگاه تیرآهن در عمران

جمع‌بندی نهایی ما به عنوان متخصصان سازه این است که شناخت “تیرآهن چیست” تنها شروع یک مسیر طولانی در مهندسی ساختمان است. هر شاخه تیرآهن که در اسکلت یک بنا قرار می‌گیرد، امانتی است که وظیفه حفاظت از جان ساکنان را بر عهده دارد. با انتخاب دقیق استانداردها (IPE یا IPB)، نظارت بر کیفیت جوش و اتصالات پیچ و مهره‌ای، و درک صحیح از رفتار مکانیکی این مقاطع، می‌توانیم سازه‌هایی بسازیم که نه تنها برای دهه‌ها، بلکه برای سده‌ها استوار باقی بمانند. آینده صنعت ساختمان با ظهور فولادهای پرمقاومت و مقاطع نورد شده دقیق‌تر، پیوند خورده است و تیرآهن همچنان به عنوان پادشاه بی‌چون و چرای مصالح سازه‌ای در این مسیر باقی خواهد ماند.

پرسش‌های متداول در حوزه تیرآهن‌های ساختمانی

یکی از سوالات رایج، تفاوت تشخیص تیرآهن IPE از INP در محل پروژه است. ساده‌ترین راه، لمس لبه بال‌ها است؛ اگر ضخامت بال در لبه‌ها کمتر از ضخامت آن در نزدیکی اتصال به جان باشد، شما با یک تیرآهن INP (استاندارد چینی یا روسی) طرف هستید که برای اتصالات صلب ساختمانی چندان ایده‌آل نیست. سوال دیگر درباره استفاده از تیرآهن لانه زنبوری است. این تیرها که با برش و جوش مجدد جان تیر ساخته می‌شوند، برای افزایش ممان اینرسی بدون افزایش وزن طراحی شده‌اند. اما به یاد داشته باشید که این تیرها در برابر نیروهای برشی ضعیف هستند و استفاده از آن‌ها در محل اتصال تیر به ستون در مناطق زلزله‌خیز اکیداً ممنوع است. پر کردن سوراخ‌های انتهایی تیر لانه زنبوری با ورق‌های تقویتی یکی از الزامات اجرایی است که نباید نادیده گرفته شود.

سوال دیگر درباره طول استاندارد شاخه‌های تیرآهن است. اکثر کارخانه‌های داخلی تیرآهن را در شاخه‌های ۱۲ متری تولید می‌کنند. در صورت نیاز به طول‌های بیشتر، باید از “وصله تیر” با رعایت دقیق ضوابط آیین‌نامه‌ای (مانند قرارگیری وصله در نقاط با لنگر حداقل) استفاده کرد. جوشکاری وصله‌ها باید تحت آزمایش‌های غیرمخرب (NDT) مانند تست التراسونیک یا رادیوگرافی قرار گیرد تا از سلامت اتصال اطمینان حاصل شود. حال در ادامه به سوالات دیگیری که شاید برای پیش آید پرداختیم.

۱. تفاوت اصلی تیرآهن IPE و INP چیست ؟

تیرآهن IPE بال‌هایی با ضخامت یکنواخت دارد و برای اتصالات ساختمانی مناسب‌تر است، اما تیرآهن INP بال‌های شیب‌دار دارد و اجرای اتصال روی آن دشوارتر است.

۲. تیرآهن هاش (IPB) بیشتر در چه بخش‌هایی استفاده می‌شود ؟

عمدتاً برای ستون‌ها، سازه‌های بلندمرتبه، سوله‌ها و محل‌هایی با بار محوری و جانبی سنگین استفاده می‌شود.

۳. انتخاب سایز تیرآهن بر چه اساسی انجام می‌شود ؟

بر اساس دهانه، مقدار بار مرده و زنده، شرایط لرزه‌خیزی منطقه و نتایج محاسبات مهندسی (جدول اشتال و دفترچه محاسبات).

۴. آیا استفاده از تیرآهن لانه‌زنبوری در مناطق زلزله‌خیز مجاز است ؟

خیر، به‌ویژه در نزدیکی ستون‌ها و محل‌های برشی ممنوع است، مگر با تقویت کامل و رعایت ضوابط آیین‌نامه ای.

منابع و مراجع فنی:

• مبحث دهم مقررات ملی ساختمان (طرح و اجرای سازه‌های فولادی) ویرایش ۱۳۹۲ و ۱۳۹۹
• آیین‌نامه طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله (استاندارد ۲۸۰۰ ایران) ویرایش چهارم
• کتاب طراحی سازه‌های فولادی بر مبنای روش LRFD، تالیف ویلیام تی. سگوی، ترجمه دکتر میرقادری
• جداول استاندارد اشتال (Stahlbau Profile) برای مقاطع نورد شده گرم
• استانداردهای موسسه آهن و فولاد آمریکا (AISI) و استاندارد اروپایی EN 10025
• کتاب مقاومت مصالح، تالیف فردیناند پی. بیر و ای. راسل جانستون